To pytanie słyszymy często, zwłaszcza gdy w naborze przewidziane są za to dodatkowe punkty. Jednak znajomość tej tematyki pomoże Ci nie tylko znaleźć się na wyższej pozycji listy rankingowej. Jeśli chcesz, aby Twoja firma rozwijała się mimo niesprzyjających warunków gospodarczych, koniecznie powinieneś postawić na rozwój Gospodarki o Obiegu Zamkniętym.
Czym jest GOZ?
Widziałeś setki ton śmieci na wysypisku? A może denerwowałeś się, gdy kupiony przez Ciebie produkt zepsuł się tuż po okresie gwarancji? Gospodarka o Obiegu Zamkniętym pozwoli społeczeństwu pozbyć się tych i wielu innych problemów. Dąży ona, mówiąc w skrócie, do wyeliminowania odpadów.
Spróbuj zmienić sposób myślenia — materia wiecznie krąży. O tym wiedzieli już starożytni, a za nimi powtarzał to Stanisław Trembecki, przedstawiciel Oświecenia, pierwszej nowoczesnej epoki w dziejach Europy: „Tak na świecie — najwyższej mądrości układem — nie przypadkiem, porządnym wszystko idzie ładem”. Czasami się mylił, na przykład gdy wierzył, że car Aleksander nauczy rosyjskie pospólstwo trzeźwości, ale nie w tym przypadku. Nauczeni doświadczeniem wracamy teraz do tej koncepcji i chcemy zamiast odpadów widzieć surowce wtórne. Pomyśl, że nie mamy problemów, a szansę. Wprowadzamy nowy ład, bardziej przyjazny — wbrew pozorom — dla Twojej firmy i ludzi.
Jeśli pierwszy raz stykasz się z tym tematem, zacznij od obejrzenia krótkiej prezentacji, którą zamieściliśmy w naszym poradniku. Poznasz 6 zasad GOZ: odmów, ogranicz, użyj ponownie, napraw, oddaj do recyklingu i zastanów się, co możesz zrobić lepiej.
Cykl życia produktu
Zauważ, że recykling to tylko jeden z elementów GOZ. Na każdy produkt powinieneś spojrzeć całościowo i zastanowić się, jak domknąć koło. Zacznij od rzetelnego projektowania, poprzedzonego badaniami lub zakupieniem wyników prac badawczo-rozwojowych, jeśli zajdzie taka potrzeba. Już przed stworzeniem produktu powinieneś wiedzieć, co się stanie później.
- Sprawdź materiały, z których będzie wykonany produkt. Czy są trwałe i adekwatne do zadań, jakie będą pełniły? Czy są dobre dla zdrowia klientów? Czy projekt będzie wygodny w użytkowaniu? Projektowanie to najważniejszy etap, ponieważ złe decyzje mogą spowodować problemy z realizacją innych etapów, na przykład odzyskiwania surowców. Możesz mieć wrażenie, że taki sposób postępowania jest bardziej kosztowny, ale masz szansę przyciągnąć świadomych ekologicznie klientów i zmniejszyć liczbę zwrotów oraz napraw.
- Zastanów się, czy da się coś ulepszyć, aby produkcja była bardziej efektywna.
- Może warto zaproponować konsumentom także serwis naprawczy? Projektuj produkt tak, aby naprawy były łatwe.
- Jak długą gwarancję przewidujesz? Kupujący coraz częściej zwracają na to uwagę. Standardem od lat są na przykład 10-letnie gwarancje na lodówki, niekiedy całościowe, niekiedy ograniczone. Polskie firmy także już dążą do takich rozwiązań. Możesz pójść śladem producenta odzieży Tatuum, który od tego roku wprowadził 10-letnią gwarancję dla członków klubu lojalnościowego. Jeśli zdecydujesz się na podobne rozwiązanie, masz szansę zyskać stałych, zadowolonych klientów.
- Co się stanie z produktem w przyszłości? Czy będzie można go przetworzyć, wykorzystać jego komponenty?
Co Twoja firma i społeczeństwo mogą zyskać?
- Rozwiniesz swoje przedsiębiorstwo, które stanie się bardziej konkurencyjne. Potraktuj Gospodarkę o Obiegu Zamkniętym jako proces prowadzący do wprowadzania innowacji technologicznych oraz logistycznych.
- Zyskasz stabilność — Twoja firma będzie odporna na niedobry zasobów, zmiany cen, a nawet zmiany klimatyczne.
- Zoptymalizujesz koszty — będziesz wytwarzać mniej odpadów, przez co zredukujesz koszty ich utylizacji, a nawet zarobisz, traktując je jako surowce wtórne, przydatne do dalszej produkcji.
- Poprawisz wizerunek Twojej marki — przyciągniesz świadomych ekologicznie konsumentów.
- Nie będziesz się martwił o wymogi prawne, szybciej i łatwiej się do nich dostosujesz, unikniesz kar, a nawet wyprzedzisz przyszłe regulacje.
- Podbijesz rynki lokalne i zagraniczne — na produkty przyjazne ekologii będzie coraz większy popyt. Możesz otrzymać dofinansowanie ze środków Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, jeśli będziesz realizować projekt na terenie podregionów: bytomskiego, gliwickiego, katowickiego, sosnowieckiego, rybnickiego, tyskiego oraz bielskiego. W harmonogramie szukaj naborów 10.3 Wsparcie MŚP na rzecz Transformacji. Z kolei nabory związane z nowoczesną gospodarką pozwolą Ci na prowadzenie na terenie całego województwa śląskiego prac badawczo-rozwojowych oraz wprowadzanie ich wyników do produkcji. Te nabory związane są z inteligentnymi specjalizacjami województwa śląskiego: medycyną, energetyką, technologiami informacyjno-komunikacyjnymi, zieloną gospodarką i przemysłami wschodzącymi. Zapoznaj się również z sektorami wykluczonymi z możliwości wsparcia, ponieważ są one związane między innymi ze spalaniem i obróbką termiczną odpadów (w tym odpadów resztkowych), produkcją paliw alternatywnych RDF (Refuse Derived Fuel), produkcją biomasy. Obejrzyj prezentację filmową Śląska helisa, aby poznać szczegóły.
- Wzrośnie PKB i powstaną nowe miejsca pracy.
Od czego zacząć wprowadzanie GOZ?
- Rozważ przeprowadzenie audytu GOZ. Dowiesz się, co warto poprawić w przedsiębiorstwie.
- Opracuj strategię GOZ dla Twojej firmy. Dopasuj ją do celów biznesowych. Zastanów się także, jakie ryzyko grozi Twojemu przedsiębiorstwu i czy dałoby się je zminimalizować dzięki tej strategii.
- Sprawdź, z jakich szkoleń oraz porad ekspertów możesz skorzystać i wyedukuj siebie, zarząd oraz pracowników. Jeśli prowadzisz jednoosobową działalność gospodarczą albo mikroprzedsiębiorstwo i martwisz się o koszty, poszukaj takich, które są dofinansowane. Renomowane firmy doradcze zajmujące się recyklingiem często zamieszczają bezpłatne treści na swoich stronach internetowych. W ten sposób poznasz podstawy zagadnienia. Możesz na przykład zacząć od lektury działu Informacje & Inspiracje na stronie Stena Recycling.
- Zastanów się, z jakimi firmami powinieneś współpracować i zaproponować im na przykład wykorzystanie tego, co dla Ciebie jest odpadem.
- Stale się ucz. Powinieneś wyciągać wnioski zarówno z sukcesów, jak i porażek. Rozważ wprowadzenie projektów pilotażowych, aby zmniejszyć ryzyko.
- Gdy już będziesz wiedzieć, co jest potrzebne Twojej firmie, zacznij szukać dotacji. To pomoże Ci zmniejszyć koszty. Powinieneś to robić regularnie, ponieważ nabory zwykle są dostępne przez pewien czas. Zacznij w tej sprawie działać jak najszybciej, ponieważ wkrótce skończy się unijna perspektywa finansowa 2021-2027. Pamiętaj, że na początku nowej perspektywy zwykle nie ma naborów, ruszają po roku, a nawet później.
Lubisz działać z rozmachem? Zrób to także w przypadku GOZ
Rozwiń sieć współpracy z innymi przedsiębiorcami, na przykład przyłącz się do jakiegoś klastra, a nawet załóż nowy. Może to właśnie Ty zintegrujesz branżę? A może warto rozważyć uczestnictwo w klastrze czy projekcie, który będzie skupiał przedsiębiorców i naukowców zajmujących się różnymi dziedzinami? Zyskasz środowisko do kreatywnej wymiany poglądów, tworzenia wspólnych projektów i dostęp do infrastruktury. Gospodarka o Obiegu Zamkniętym powinna zostać strategicznym modelem biznesowym w Twojej firmie, bo dzięki niej osiągniesz długoterminowy sukces.
Co może pójść nie tak?
Nie wierz w prawa Murphy’ego. Rozpraw się z przeszkodami, zanim się pojawią.
Koszty przejścia na Gospodarkę o Obiegu Zamkniętym będą zbyt duże — poszukaj dofinansowania.
Obawiam się dużej zmiany i brakuje mi wiedzy — skorzystaj ze szkoleń.
Inne przedsiębiorstwa nie chcą współpracować przy wdrażaniu GOZ — nawiązuj kontakty, uczestnicz w konferencjach i targach, zostań członkiem izby rzemieślniczej lub klastra, napisz do firm, które mogłyby być zainteresowane współpracą, zadbaj o stronę internetową Twojego przedsiębiorstwa lub profilów w mediach społecznościowych — to Twoja wizytówka.
Zastanawiam się, czy taki łańcuch dostaw nie zawiedzie — zacznij szukanie współpracujących przedsiębiorstw wśród firm, które znasz i którym ufasz. Sprawdź, czy umowa na pewno chroni Twoje interesy.
Boję się, że klienci nie będą zainteresowani — zamieszczaj w mediach społecznościowych oraz stronie internetowej treści, które będą edukowały i zachęcały do skorzystania z Twoich usług lub zakupu Twoich produktów. Postaw na nieszablonowe pomysły, aby się wyróżnić, ale nie przekraczaj granicy dobrego smaku. Możesz także rozważyć wykupienie płatnej reklamy. Wtedy pamiętaj, aby dokładnie określić grupę klientów, do której chcesz trafić i wyniki, które chcesz osiągnąć. Wiele jednak jesteś w stanie zrobić zupełnie samodzielnie.
Niepokoją mnie kwestie prawne — skorzystaj z bezpłatnej pomocy. Udziela jej na przykład Wojewódzki Urząd Pracy w Katowicach. Jeśli jesteś samozatrudnionym przedsiębiorcą przysługuje Ci pomoc rządowa. Szczegóły znajdziesz na tej stronie. Natomiast, gdy szukasz informacji na temat prawa pracy, bezpieczeństwa i higieny pracy, możesz się zwrócić do Okręgowego Inspektoratu Pracy w Katowicach lub jego oddziałów.
Masz pole do popisu
O ile Polska na tle Unii Europejskiej prezentuje się jeszcze słabo pod względem Gospodarki o Obiegu Zamkniętym, to województwo śląskie na tle Polski — lepiej. Jednak widoczne jest bardzo duże zróżnicowanie pod względem powiatów.
Dane na podstawie raportu „Cyrkularność gospodarki województwa śląskiego — diagnoza stanu wyjściowego”, stworzonego przez Euro-Centrum Park Naukowo-Technologiczny. Jeśli chcesz poznać więcej szczegółów, pobierz raport.
Z kolei w raporcie Eko Indeks Millennium 2025, badającym potencjał ekoinnowacyjności regionów, województwo śląskie zajęło siódme miejsce, co oznacza, że stoimy w miejscu.
Dane na podstawie raportu “Eko-indeks Millenium 2025 — potencjał ekoinnowacyjności regionów”.
Raport potwierdza dane dotyczące liczby odpadów i ich odzyskiwania. Utrzymujemy wysokie miejsce pod względem Gospodarki o Obiegu Zamkniętym — 59 punktów (spadek z 63) przy średniej krajowej 45. Dobrze sobie radzimy w przypadku efektywności wykorzystania zasobów — otrzymaliśmy 62 punkty (spadek z 63) przy średniej krajowej 57. Mimo wysokich pozycji w tych dwóch kategoriach niepokojący jest spadek w stosunku do poprzedniego roku. Nasza aktywność w obszarze ekoinnowacji nieco wzrosła i osiągnęliśmy średnią krajową. O wiele gorsze wyniki województwo śląskie osiągnęło w zakresie efektów ekoinnowacji — spadek z 39 do 28 punktów przy średniej krajowej 33. Równie niepokojące są nakłady na ekoinnowacje, choć tu odnotowaliśmy niewielki wzrost — z 26 do 27 punktów przy średniej krajowej wynoszącej 41.
Każda branża jest specyficzna. Obserwuj sytuację, ucz się od najlepszych i postaraj się znaleźć swoją własną drogę, która będzie odpowiednia dla Twojej firmy, ale także wszystkich mieszkańców naszego województwa. Pomyśl o oszczędzaniu energii, fotowoltaice, odzyskiwaniu surowców, zmniejszeniu ilości odpadów, jeśli tego do tej pory nie zrobiłeś. Pamiętaj, że najważniejsza jest zmiana sposobu myślenia i kreatywność — to one pozwolą Twojej firmie zyskać długoterminową stabilność i przewagę konkurencyjną.
Autorka: Anna Trólka
Wydział Informacji i Promocji
